Chấn thương - phản ứng và phục hồi (Trauma - reaction and recovery - Vietnamese)

Việc có những phản ứng mạnh mẽ về cảm xúc hoặc thể chất sau một sự kiện đau buồn là điều bình thường. Tuy nhiên, trong hầu hết các trường hợp, những phản ứng này giảm dần như một phần của quá trình lành bệnh và phục hồi tự nhiên của cơ thể. Có nhiều điều bạn có thể làm để đối phó và phục hồi sau trải nghiệm như vậy.

Trải nghiệm đau thương là bất kỳ sự kiện nào trong cuộc sống gây ra mối đe dọa đối với sự an toàn của chúng ta và có khả năng khiến cuộc sống của chúng ta hoặc cuộc sống của người khác gặp nguy hiểm. Kết quả là, một người trải qua mức độ đau khổ cao về cảm xúc, tâm lý và thể chất, tạm thời làm gián đoạn khả năng hoạt động bình thường của họ trong cuộc sống hàng ngày.

Ví dụ về trải nghiệm đau thương có thể xảy ra bao gồm thiên tai, chẳng hạn như cháy rừng hoặc lũ lụt, chứng kiến một vụ cướp có vũ trang, gặp tai nạn ô tô nghiêm trọng, đang ở trên máy bay buộc phải hạ cánh khẩn cấp hoặc bị hành hung.

Phản ứng với chấn thương

Cách một người phản ứng với chấn thương phụ thuộc vào loại và mức độ nghiêm trọng của sự kiện chấn thương, cho dù người đó có bất kỳ kinh nghiệm hoặc đào tạo liên quan nào trước đó hay không, nếu họ đang năng động hay bất lực, số lượng hỗ trợ sẵn có sau sự cố, các yếu tố gây căng thẳng hiện tại khác trong cuộc sống của một người, tính cách của họ, mức độ khả năng phục hồi tự nhiên và bất kỳ trải nghiệm đau thương nào trước đây.

Các phản ứng thông thường bao gồm:

• cảm giác như thể bạn đang ở trong trạng thái 'cảnh giác cao độ' và 'đề phòng' bất kỳ điều gì khác có thể xảy ra
• cảm thấy tê liệt về mặt cảm xúc, như thể đang ở trong trạng thái 'sốc'
• trở nên xúc động và khó chịu
• cảm thấy vô cùng mệt mỏi và chán chường
• cảm thấy rất căng thẳng và / hoặc lo lắng
• rất bảo vệ những người khác bao gồm cả gia đình và bạn bè
• không muốn rời khỏi một nơi cụ thể vì sợ "điều gì có thể xảy ra"
• chuyển đổi qua lại giữa các phản ứng này.

Những phản ứng này là bình thường và trong hầu hết các trường hợp, chúng giảm dần như một phần của quá trình lành bệnh và phục hồi tự nhiên của cơ thể trong vài tuần sau đó.

Phản ứng tinh thần đối với chấn thương

Phản ứng tinh thần đối với chấn thương bao gồm:

• giảm tập trung và trí nhớ
• suy nghĩ không mong muốn về sự kiện
• lặp đi lặp lại các phần của sự kiện trong tâm trí
• nhầm lẫn hoặc mất phương hướng.

Phản ứng cảm xúc với chấn thương

Phản ứng cảm xúc đối với chấn thương có thể bao gồm:

• sợ hãi, lo lắng và hoảng sợ
• sốc - khó tin vào những gì đã xảy ra, cảm thấy cô lập và bối rối
• cảm thấy tê liệt và cô lập
• không muốn kết nối với những người khác hoặc trở nên xa lánh những người xung quanh bạn
• tiếp tục cảnh giác - cảm giác như mối nguy hiểm vẫn còn đó hoặc sự kiện đang tiếp tục
• thất vọng - sau khi cuộc khủng hoảng kết thúc, tình trạng kiệt sức có thể trở nên rõ ràng. Các phản ứng cảm xúc đối với sự kiện được cảm nhận trong giai đoạn thất vọng, và bao gồm trầm cảm, lảng tránh, cảm giác tội lỗi, quá nhạy cảm và thu mình.

Phản ứng về thể chất đối với chấn thương

Trải nghiệm đau thương có thể dẫn đến các phản ứng về thể chất, bao gồm:

• mệt mỏi hoặc kiệt sức
• rối loạn giấc ngủ
• buồn nôn, nôn mửa và chóng mặt
• đau đầu
• ra mồ hôi trộm
• tim đập nhanh.

Phản ứng hành vi đối với chấn thương

Các phản ứng hành vi phổ biến đối với chấn thương bao gồm:

• tránh nhắc nhở về sự kiện
• không thể ngừng tập trung vào những gì đã xảy ra
• đắm mình trong các hoạt động liên quan đến phục hồi
• mất thói quen hàng ngày bình thường
• thay đổi khẩu vị, chẳng hạn như ăn nhiều hơn hoặc ít hơn rất nhiều
• tìm đến các chất như rượu, thuốc lá và cà phê
• vấn đề giấc ngủ.

Hiểu về sự kiện đau buồn

Sau khi sự kiện đau buồn kết thúc, bạn có thể thấy mình đang cố gắng hiểu sự kiện đó. Điều này có thể bao gồm việc suy nghĩ về nó xảy ra như thế nào và tại sao, làm thế nào và tại sao bạn lại tham gia, tại sao bạn cảm thấy như vậy, liệu cảm xúc bạn đang có cho thấy bạn là người như thế nào, liệu trải nghiệm đó có thay đổi cách nhìn của bạn về cuộc sống hay không, và thế nào.

Giúp giải quyết các phản ứng thái quá đối với chấn thương

Có một số chiến lược có thể giúp một người giải quyết các phản ứng thái quá.

• Nhận biết rằng bạn đã có một trải nghiệm đau buồn hoặc đáng sợ và bạn sẽ có phản ứng với nó.
• Chấp nhận rằng bạn sẽ không cảm thấy là bản thân mình như bình thường trong một khoảng thời gian, nhưng cuối cùng nó cũng sẽ trôi qua.
• Nhắc nhở bản thân hàng ngày rằng bạn đang kiếm soát - cố gắng không tức giận hoặc thất vọng với bản thân nếu bạn không thể làm mọi việc tốt hoặc hiệu quả như bình thường.
• Đừng lạm dụng rượu hoặc ma túy để giúp bạn vượt qua.
• Tránh đưa ra những quyết định lớn hoặc những thay đổi lớn trong cuộc sống cho đến khi bạn cảm thấy tốt hơn.
• Dần dần đối mặt với những gì đã xảy ra - đừng cố gắng tránh nó.
• Đừng kìm nén cảm xúc của bạn - hãy nói chuyện với người có thể hỗ trợ và hiểu bạn.
• Cố gắng giữ thói quen bình thường của bạn và luôn bận rộn.
• Đừng quá cố gắng để né tránh một số địa điểm hoặc hoạt động nhất định. Đừng để chấn thương kìm hãm cuộc sống của bạn, nhưng cũng đừng quá sốt ruột phải nhanh chóng trở lại bình thường.
• Khi cảm thấy kiệt sức, hãy dành thời gian để nghỉ ngơi.
• Dành thời gian để tập thể dục thường xuyên - nó giúp làm sạch cơ thể và tâm trí căng thẳng của bạn.
• Giúp gia đình và bạn bè để họ giúp đỡ chính bạn bằng cách cho họ biết bạn cần gì, chẳng hạn như thời gian để bình tâm hoặc một người nào đó để nói chuyện.
• Thư giãn - sử dụng các kỹ thuật thư giãn như yoga, thở hoặc thiền, hoặc làm những việc bạn thích, chẳng hạn như nghe nhạc hoặc làm vườn.
• Bày tỏ cảm xúc của bạn khi chúng nảy sinh - nói chuyện với ai đó về cảm xúc của bạn hoặc viết chúng ra.
• Khi chấn thương gợi lại ký ức hoặc cảm xúc, hãy cố gắng đối mặt với chúng. Hãy nghĩ về chúng, sau đó gạt chúng sang một bên. Nếu nó gợi lại những ký ức khác trong quá khứ, hãy cố gắng giữ chúng tách biệt với vấn đề hiện tại và giải quyết chúng một cách riêng biệt.

Quá trình lành bệnh và phục hồi

Bất kỳ sự kiện nào khiến cuộc sống của một người hoặc cuộc sống của những người khác gặp rủi ro đều dẫn đến cơ thể con người rơi vào trạng thái hưng phấn cao độ. Đây giống như một "chế độ khẩn cấp" bao gồm một loạt cảnh báo bên trong được bật lên. Chế độ khẩn cấp cung cấp cho mọi người rất nhiều năng lượng trong một khoảng thời gian ngắn để tối đa hóa cơ hội sống sót.

Hầu hết mọi người chỉ ở chế độ khẩn cấp trong một khoảng thời gian ngắn hoặc cho đến khi mối đe dọa trước mắt đã qua đi, nhưng đôi khi sau đó mọi người vẫn tiếp tục ở trạng thái đó khi những điều bất ngờ xảy ra. Ở chế độ khẩn cấp sử dụng hết nguồn cung cấp năng lượng quan trọng và đây là lý do tại sao mọi người thường cảm thấy mệt mỏi sau đó.

Quá trình lành bệnh và phục hồi bình thường liên quan đến việc cơ thể thoát ra khỏi trạng thái hưng phấn cao độ. Các báo động bên trong có thể tắt, mức năng lượng cao giảm dần và cơ thể có thể tự thiết lập lại trạng thái cân bằng và bình thường. Thông thường, điều này sẽ xảy ra trong khoảng một tháng kể từ khi sự kiện diễn ra.

Tìm kiếm sự trợ giúp từ một chuyên gia y tế

Căng thẳng do chấn thương có thể gây ra phản ứng rất mạnh ở một số người và có thể trở thành mãn tính (liên tục). Bạn nên tìm kiếm sự trợ giúp của chuyên gia nếu bạn:

• đang cảm thấy rất đau khổ sau sự kiện này
• không thể đối phó được với những cảm giác mãnh liệt hoặc cảm giác thể chất
• không có cảm giác bình thường, nhưng tiếp tục cảm thấy tê liệt và trống rỗng
• cảm thấy rằng bạn không bắt đầu trở lại bình thường sau ba hoặc bốn tuần
• tiếp tục có các triệu chứng căng thẳng về thể chất
• tiếp tục bị rối loạn giấc ngủ hoặc gặp ác mộng
• cố tình tránh bất cứ điều gì khiến bạn nhớ lại trải nghiệm đau thương
• không có ai mà bạn có thể chia sẻ cảm xúc của mình
• thấy rằng các mối quan hệ với gia đình và bạn bè đang bị ảnh hưởng
• dễ gặp tai nạn và sử dụng nhiều rượu hoặc ma túy hơn
• không thể trở lại làm việc hoặc xoay sở được các trách nhiệm
• tiếp tục hồi tưởng lại trải nghiệm đau thương
• cảm thấy rất khó chịu và có thể dễ bị giật mình.

Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD)

Sau một sự kiện đau buồn, một số người nhận thấy phản ứng của họ rất nghiêm trọng và không giảm dần sau một tháng. Các phản ứng nghiêm trọng, kéo dài có thể gây tàn phế và có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ của một người với gia đình và bạn bè cũng như khả năng làm việc của họ. Những phản ứng như vậy cho thấy đây có thể là chứng rối loạn căng thẳng sau chấn thương. Trong tình trạng này, tác động của sự kiện tiếp tục gây ra mức độ căng thẳng cao.

Nếu bạn nghĩ rằng bạn có thể đang trải qua PTSD, bạn nên tìm kiếm sự trợ giúp từ một chuyên gia y tế.

Nếu bất cứ lúc nào bạn lo lắng về sức khỏe tâm thần của mình hoặc sức khỏe tâm thần của người thân, hãy gọi cho Lifeline theo số 13 11 14.

Tìm kiếm giúp đỡ ở đâu

• Bác sĩ gia đình (bác sĩ), chuyên gia sức khỏe tâm thần của bạn, chẳng hạn như bác sĩ tâm thần, chuyên gia tâm lý, cố vấn hoặc nhân viên xã hội
• Trung tâm y tế cộng đồng địa phương của bạn
• Dịch vụ Giới thiệu của Hiệp hội Tâm lý Úc Đt. 1800 333 497
• Phoenix Australia Trung tâm Sức khỏe Tâm thần sau Chấn thương Đt. (03) 9035 5599
• Trung tâm Hỗ trợ về Đau buồn và Mất tích Đt. 1800 642 066

Dịch vụ tư vấn tổng quát qua điện thoại có thể đưa ra lời khuyên:

• Lifeline Đt. 13 11 14
• GriefLine Đt. 1300 845 745
• beyondblue Đt. 1300 22 4636
• NURSE-ON-CALL Đt. 1300 60 60 24 – để được thông tin và lời khuyên từ chuyên gia y tế (24 tiếng, 7 ngày)