Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (Post-traumatic stress disorder - Vietnamese)

Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD) là một tập hợp các phản ứng có thể xuất hiện ở những người đã trải qua hoặc chứng kiến một sự kiện đau buồn đe dọa tính mạng hoặc sự an toàn của họ (hoặc tính mạng và sự an toàn của những người xung quanh họ). Đây có thể là một tai nạn xe cộ hay tai nạn nghiêm trọng khác hành hung hoặc tấn công tình dục, tội phạm, các sự kiện liên quan đến chiến tranh hoặc tra tấn, hoặc một thảm họa thiên nhiên như cháy rừng hoặc lũ lụt. Hầu hết những người đã trải qua chấn thương sẽ có các phản ứng hậu chấn thương. Tuy nhiên, đối với một số người, những phản ứng này không thuyên giảm trong vài ngày hoặc vài tuần, mà vẫn tiếp tục và làm gián đoạn cuộc sống của họ - đây là khi những phản ứng này được gọi là rối loạn căng thẳng sau chấn thương.

Triệu chứng của PTSD

Một người bị PTSD gặp phải bốn loại khó khăn chính:

• Sống lại sự kiện đau buồn thông qua những ký ức không mong muốn và lặp lại, hồi tưởng hoặc những cơn ác mộng sống động. Có thể có những phản ứng dữ dội về cảm xúc hoặc thể chất khi được nhắc về sự kiện này bao gồm đổ mồ hôi, tim đập nhanh hoặc hoảng sợ.
• Tránh những gợi nhớ về sự kiện, chẳng hạn như suy nghĩ, cảm xúc, con người, địa điểm, hoạt động hoặc tình huống gợi lại những kỷ niệm về sự kiện.
• Những thay đổi tiêu cực trong cảm xúc và suy nghĩ, chẳng hạn như cảm thấy tức giận, sợ sệt, tội lỗi, vô cảm hoặc tê liệt, bắt đầu có niềm tin như “Tôi là người tồi tệ” hoặc “Thế giới không an toàn” và cảm thấy bị cô lập khỏi những người khác.
• Cảnh giác quá mức hoặc 'căng thẳng' biểu hiện qua tình trạng khó ngủ, cáu kỉnh, thiếu tập trung, dễ bị giật mình và liên tục đề phòng các dấu hiệu nguy hiểm.

Nếu ai đó đã trải qua những sự kiện đau buồn khác trước đó trong đời, đôi khi họ thấy những trải nghiệm trong quá khứ này xuất hiện và cũng cần được giải quyết.

Chuyên gia y tế có thể chẩn đoán PTSD nếu một người có các triệu chứng ở bốn phương diện này trong một tháng hoặc hơn, dẫn đến tình trạng chìm đắm trong đau khổ hoặc ảnh hưởng đến khả năng làm việc và học tập, các mối quan hệ và cuộc sống hàng ngày của họ.

Những người bị PTSD cũng có thể có những triệu chứng được gọi là "trải nghiệm phân ly", thường được mô tả là:

• "Nó như thể tôi thậm chí không ở đó."
• "Thời gian như ngừng trôi."
• “Tôi có cảm giác như đang xem mọi thứ diễn ra từ trên cao.”

Khi nào cần trợ giúp về PTSD

Một người đã trải qua một sự kiện đau buồn nên tìm kiếm sự trợ giúp của chuyên gia nếu họ:

• không cảm thấy rằng họ đang bắt đầu tiến triển tốt hơn sau hai tuần
• cảm thấy rất lo lắng hoặc đau khổ
• có phản ứng với sự kiện đau buồn đang ảnh hưởng đến gia đình, cơ quan và/hoặc các mối quan hệ
• đang nghĩ đến việc làm hại bản thân hoặc người khác.

Một số dấu hiệu cho thấy vấn đề có thể đang phát triển là:

• liên tục căng thẳng hoặc cáu kỉnh
• gặp khó khăn khi thực hiện công việc ở nhà hoặc tại chỗ làm
• không thể đáp lại tình cảm với người khác
• bận rộn bất thường để tránh các vấn đề
• sử dụng rượu, ma túy hoặc cờ bạc để đối phó
• khó ngủ nghiêm trọng.

Hỗ trợ là quan trọng để phục hồi

Nhiều người gặp một số triệu chứng của PTSD trong hai tuần đầu tiên sau một sự kiện đau buồn, nhưng hầu hết đều tự hồi phục hoặc nhờ sự giúp đỡ của gia đình và bạn bè. Vì lý do này, điều trị chính thức cho PTSD thường không bắt đầu trong ít nhất hai tuần trở lên sau khi trải qua chấn thương tâm lý, trừ khi người đó cảm thấy đau khổ tột cùng vì sự kiện này.

Điều quan trọng là trong vài ngày và vài tuần đầu tiên sau một sự kiện đau buồn nên nhận được bất kỳ sự trợ giúp nào cần thiết. Điều này có thể bao gồm việc có được thông tin, người hỗ trợ và tài nguyên, bao gồm cả các chuyên gia được đào tạo, có thể giúp bạn phục hồi. Hỗ trợ từ gia đình và bạn bè có thể là tất cả những gì cần thiết. Nếu không, bác sĩ là nơi tốt nhất để khởi đầu để được trợ giúp thêm. Một cách thể hữu ích là nói chuyện với những người khác có liên quan đến sự kiện hoặc những người đã trải qua những điều tương tự.

Điều trị PTSD

Nếu bạn vẫn gặp vấn đề sau hai tuần, bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần có thể thảo luận về cách điều trị. Hiện có các phương pháp điều trị hiệu quả cho PTSD. Hầu hết liên quan đến điều trị tâm lý như tư vấn, nhưng thuốc cũng có thể hữu ích. Nói chung, tốt nhất bạn nên bắt đầu bằng điều trị tâm lý thay vì dùng thuốc như giải pháp đầu tiên và duy nhất cho vấn đề.

Điều trị PTSD có thể sẽ liên quan đến việc đối mặt với ký ức đau thương và xem xét những suy nghĩ và niềm tin gắn liền với trải nghiệm. Các phương pháp điều trị tập trung vào chấn thương có thể:

• giảm các triệu chứng PTSD
• giảm lo lắng và trầm cảm
• cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh
• có hiệu quả đối với những người đã trải qua các sự kiện chấn thương kéo dài hoặc lặp đi lặp lại, nhưng việc điều trị có thể cần thiết trong thời gian dài hơn.

Tìm kiếm giúp đỡ ở đâu

• Bác sĩ gia đình (bác sĩ), chuyên gia sức khỏe tâm thần của bạn, chẳng hạn như bác sĩ tâm thần, chuyên gia tâm lý, cố vấn hoặc nhân viên xã hội
• Trung tâm y tế cộng đồng địa phương của bạn
• Dịch vụ Giới thiệu của Hiệp hội Tâm lý Úc Đt. 1800 333 497
• Phoenix Australia Trung tâm Sức khỏe Tâm thần sau Chấn thương Đt. (03) 9035 5599
• Trung tâm Hỗ trợ về Đau buồn và Mất tích Đt. 1800 642 066

Dịch vụ tư vấn tổng quát qua điện thoại có thể đưa ra lời khuyên:

• Lifeline Đt. 13 11 14
• GriefLine Đt. 1300 845 745
• beyondblue Đt. 1300 22 4636
• NURSE-ON-CALL Đt. 1300 60 60 24 – để được thông tin và lời khuyên từ chuyên gia y tế (24 tiếng, 7 ngày)

Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập:

Post-traumatic stress disorder (PTSD)