Αντιδράσεις επιζώντων σε τραυματικά γεγονότα (Survivor reactions to traumatic events - Greek)

Όταν συμβαίνει ένα τραυματικό γεγονός, η επιβίωση από το συμβάν ενδέχεται να εξαρτηθεί από την εκπαίδευση, την εμπειρία και τις γρήγορες αντιδράσεις. Μπορεί επίσης να εξαρτηθεί από το πού έτυχε να βρίσκεστε σε σχέση με τον κίνδυνο καθώς το γεγονός εξελισσόταν.

Εάν έχετε επιζήσει από ένα τραυματικό γεγονός, είτε τραυματιστήκατε είτε βγήκατε σωματικά αβλαβής, είναι σημαντικό να αναγνωρίσετε ότι το τραύμα προκαλεί, επίσης, συναισθηματική βλάβη. Η επιβίωση σχετίζεται συχνά με σύνθετες συναισθηματικές αντιδράσεις που προκαλούν ψυχική οδύνη και δυσκολεύουν την επιστροφή στην καθημερινή ζωή μετά το γεγονός. Αυτές είναι γνωστές ως 'αντιδράσεις επιζώντων'.

Ποιες είναι οι συνήθεις αντιδράσεις επιζώντων σε ένα τραυματικό γεγονός;

Ενδέχεται να αισθάνεστε έναν αριθμό συνήθων συναισθηματικών αντιδράσεων ως επιζών τραυματικού γεγονότος:

• ενοχή και αυτοκατηγορία– το αίσθημα ότι κατά κάποιο τρόπο η επιβίωσή σας είναι εις βάρος αυτών που πέθαναν ή τραυματίστηκαν
• αναξιότητα – το αίσθημα ότι τα άτομα πρέπει να γλυτώσουν επειδή είναι ξεχωριστά, καλά, άξια ή έχουν κάποιο ειδικό χάρισμα - και το αίσθημα ότι αυτές οι συνθήκες δεν ισχύουν για εσάς
• δεν έπρεπε να επιζήσω– το αίσθημα ότι έπρεπε να πεθάνετε μαζί με τους άλλους και δεν πρέπει να είστε ζωντανός, κάτι που σας κάνει να αισθάνεστε ανίκανος να επιστρέψετε στην προηγούμενη ζωή σας
• απώλεια σύνδεσης με την προηγούμενη ζωή σας– ένα τραυματικό, ασυνήθιστο γεγονός δεν ταιριάζει με την ζωή που ζούσατε προηγουμένως και δεν αισθάνεστε ικανός να επιστρέψετε στις συνηθισμένες, καθημερινές ενασχολήσεις όταν τόσες πολλές άλλες ζωές έχουν αλλάξει μόνιμα και αυτοί γύρω σας ίσως δεν καταλαβαίνουν
• αποπροσανατολισμό – το αίσθημα ότι δεν γνωρίζετε τι σημαίνουν όλα αυτά καθώς δεν είχατε ποτέ πριν μια παρόμοια εμπειρία
• θυμό και κατηγορίες εναντίον άλλων – υπάρχει συχνά μια εμμονή με το ποιος ήταν ο υπαίτιος και δυνατά αισθήματα θυμού και απόδοση ευθύνης εναντίον τους ή εναντίον των υπηρεσιών αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, της κυβέρνησης ή άλλων στην εξουσία. Αυτά τα συναισθήματα ενδέχεται να εμποδίζουν την αποδοχή του γεγονότος και να προκαλούν συνεχή ψυχική οδύνη
• μια θετική αντίδραση– μπορεί να βρείτε ότι η εμπειρία της επιβίωσης έχει ένα δραματικό θετικό αντίκτυπο σε εσάς, και σας κάνει να αισθάνεστε:
  • ότι η ζωή έχει μια νέα έννοια (ίσως το γεγονός έχει εμπνεύσει ή έχει ενισχύσει ανθρωπιστικές ή πνευματικές αξίες)
  • ότι εκτιμάτε τα καθημερινά πράγματα και δεν τα παίρνετε πλέον ως δεδομένα
  • ότι έχετε μια ανανεωμένη αίσθηση σκοπού να χρησιμοποιήσετε τον διαθέσιμο χρόνο σας με τον καλύτερο τρόπο
  • ότι έχετε μια αυξημένη εκτίμηση των σχέσεών σας με την οικογένεια και τους φίλους
  • ότι εκτιμάτε την κοινότητα πιο πολύ.

Οποιοσδήποτε έχει επιζήσει ενός τραυματικού γεγονότος μπορεί να βιώσει αυτά τα συναισθήματα, συμπεριλαμβανομένων των βοηθών, των μαρτύρων, των πρώτων συνεργείων έκτακτης ανάγκης που έφτασαν στο σημείο, των μελών της οικογένειας και των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης.

Γιατί μπορεί να αισθάνεστε αποκομμένοι από την προηγούμενη ζωή σας μετά από τραυματικό γεγονός

Η στενή ενασχόληση με τον θάνατο και τον τραυματισμό μπορεί να προκαλέσει σημαντικές και συναισθηματικά φορτισμένες αντιδράσεις που δυσκολεύουν κάποιον να βρει το κίνητρο να επιστρέψει στις καθημερινές δραστηριότητες. Αυτά τα συναισθήματα είναι άγνωστα, δυνατά και απαιτούν την προσοχή, αλλά δεν συνδέονται με την καθημερινή ζωή σας.

Ως αποτέλεσμα, η προηγούμενη ζωή σας δεν φαίνεται να έχει πλέον την ίδια σημασία όπως στο παρελθόν. Εάν δεν υπάρξει τρόπος να εκφράσετε ή να κατανοήσετε τα σύνθετα συναισθήματα που έχετε, μπορεί να οδηγηθείτε σε ένα αίσθημα αποπροσανατολισμού και αποσύνδεσης από την προηγούμενη ζωή σας.

Η αποσύνδεση μπορεί να είναι από άτομα που είναι κοντά σας, από δραστηριότητες όπως την εργασία ή την κοινωνική ζωή σας ή από πράγματα που ήταν προηγουμένως σημαντικά, όπως την θρησκεία, τα χόμπι και τον αθλητισμό. Μπορεί, επίσης, να έχετε αισθήματα αποσύνδεσης από το άτομο που αισθανόσασταν ότι ήσασταν πριν από το γεγονός.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια για τις αντιδράσεις επιζώντων σε ένα τραυματικό γεγονός

Οι αντιδράσεις επιζώντων είναι μια φυσιολογική συνέπεια της εμπλοκής σε ένα τραυματικό γεγονός. Ωστόσο, εάν δεν αρχίσουν να υποχωρούν μετά από μερικές εβδομάδες, ενδέχεται να καταλήξουν σε σοβαρή ψυχική οδύνη. Για ορισμένα άτομα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα ψυχικής υγείας (ή να επιδεινώσει τα προβλήματα ψυχικής υγείας που είχε το άτομο πριν από το γεγονός), όπως μετατραυματικό στρες, καταθλιπτικές αντιδράσεις ή καταστάσεις άγχους.

Η έγκαιρη υποστήριξη από εκπαιδευμένους επαγγελματίες μπορεί να προλάβει τις επιπλοκές και να συμβάλει στην διαδικασία ανάκαμψης. Ζητήστε την βοήθεια επαγγελματία:

• εάν οι αντιδράσεις σας επηρεάζουν την καθημερινή ζωή και τις σχέσεις σας
• εάν το γεγονός δεν φαίνεται να εξασθενεί και τα συναισθήματά σας για αυτό δεν υποχωρούν
• εάν το γεγονός δεν έχει νόημα, όπως και αν το δει κανείς
• εάν βιώνετε απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες τις οποίες προηγουμένως απολαμβάνατε και βρίσκατε σημαντικές
• εάν απομονώνετε τον εαυτό σας
• εάν έχετε δυσκολίες στον ύπνο, το φαγητό, την διάθεσή σας, τις σχέσεις σας, την εργασία ή τον ελεύθερο χρόνο σας
• εάν συνεχίζετε να αισθάνεστε έντονα συναισθήματα, όπως θυμό, φόβο, απόδοση ευθύνης και αντιπαράθεση
• εάν έχετε σκέψεις αυτοτιμωρίας και αυτοτραυματισμού ή εάν αναλαμβάνετε ρίσκα που κανονικά δεν συνηθίζατε.

Αυτοβοήθεια για αντιδράσεις επιζώντων

Εάν βιώνετε αντιδράσεις επιζώντων σε ένα τραυματικό γεγονός, υπάρχουν διάφορα πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε τον εαυτό σας.

• Μιλήστε σε άτομα που θα σας υποστηρίξουν χωρίς να σας κρίνουν. Η επεξήγηση των συναισθημάτων σας μπορεί να σας βοηθήσει να κάνετε ένα βήμα πίσω και να δείτε τα πράγματα στις σωστές τους διαστάσεις.
• Μην προσπαθείτε να πείσετε τον εαυτό σας να μην έχει αυτές τις αντιδράσεις - δεχτείτε τις, προσπαθήστε να τις καταλάβετε και αφήστε χρόνο στον εαυτό σας για να εξασθενήσουν, αλλά πρέπει να ξέρετε ότι οι λογικές σκέψεις μπορεί να μην σας βοηθήσουν να ξεπεράσετε μια συναισθηματική αντίδραση σε ένα τραυματικό γεγονός.
• Δεχτείτε ότι είστε 'κοινός θνητός'. Το μόνο που μπορεί να κάνει κανείς σε ένα επείγον περιστατικό είναι ό,τι του επιτρέπουν οι συνθήκες.
• Προσπαθήστε να μην συγκρίνετε τον εαυτό σας με τους άλλους - ο καθένας είναι διαφορετικός. Αντιθέτως, προσπαθήστε να αξιολογήσετε την κατάστασή σας στην ουσία της και μην περιμένετε από τον εαυτό σας περισσότερα από αυτά που μπορείτε να κάνετε.
• Μην προσπαθείτε να ΄ξεφορτωθείτε' την ενοχή θέτοντας υψηλά πρότυπα επίδοσης, καθώς αυτό σπάνια ανακουφίζει τα συναισθήματα αναξιότητας. Αντιθέτως, προσπαθήστε να αντιμετωπίσετε αυτό που δίνει ώθηση στα συναισθήματά σας.
• Προσπαθήστε να δεχτείτε την εμπειρία ως μέρος του 'ταξιδιού' της ζωής αντί για ένα πρόβλημα που πρέπει να επιλύσετε ή να εξηγήσετε.

Πού να βρείτε βοήθεια

• Στον GP σας (γιατρό), σε ειδικό ψυχικής υγείας, όπως έναν ψυχίατρο, ψυχολόγο, σύμβουλο ή κοινωνικό λειτουργό
• Στο τοπικό κοινοτικό υγειονομικό κέντρο σας
• Australian Psychological Society Referral Service (Υπηρεσία Παραπομπών του Συλλόγου Ψυχολόγων Αυστραλίας) Τηλ. 1800 333 497
• Phoenix Australia Κέντρο για Μετατραυματική Ψυχική Υγεία Τηλ. (03) 9035 5599
• Centre for Grief and Bereavement (Κέντρο για την Θλίψη και το Πένθος) Τηλ. 1800 642 066

Γενικές τηλεφωνικές συμβουλευτικές υπηρεσίες μπορούν να παράσχουν συμβουλές:

• Lifeline Τηλ. 13 11 14
• GriefLine Τηλ. 1300 845 745
• beyondblue Tηλ. 1300 22 4636
• NURSE-ON-CALL (Διαθέσιμοι Νοσηλευτές) Tηλ. 1300 60 60 24 – για εξειδικευμένες υγειονομικές πληροφορίες και συμβουλές (24 ώρες, 7 ημέρες)

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε:

Survivor reactions to traumatic events